Türkmen teatr sungaty agzalanda, ilki bilen, göz öňünde ýurdumyzyň teatr sungatynyň düýbüni tutujylaryň biri, meşhur artist, režissýor hem dramaturg Aman Gulmämmedow janlanýar. Teatr sahnasynda 250-den gowrak keşbi döreden halypa artistiň döredijiligi bu gün nesle nusgalyk ýoldur. Onuň döredijilik örüsi çäksyz giňdir. Ol sahnada gussaly, gülküli, gahrymançylykly hem-de durmuşy keşpleri döredende-de, gahrymanlarynyň häsiýetlerini bütin aýdyňlygy bilen açypdyr. Onuň döredijiligi dünýäniň nusgawy eserleri, şol sanda rus, özbek, belarus, azerbaýjan, gruzin... halklarynyň pýesalaryndaky keşpler arkaly baýlaşýar.

     Aman Gulmämmedow 1908-nji ýylyň 31-nji dekabrynda Ahal welaýat Gökdepe etrabynyň Ýylgynkäriz obasynda dünýä inýär. 1920-nji ýylda Gökdepede açylan mekdep-internatda okaýar. Bu ýerde orta bilim alandan soň, Aşgabatdaky

Gündogar sungaty mekdebine nakgaşçylyk hünäri boýunça okuwa girýär. Ondan soňra bolsa, 1924-nji ýylda Aşgabat şäherinde açylan Mehanizasiýa tehnikumynda okuwyny dowam etdirýär. Şol wagtlardan başlap, okuw mekdeplerinde drama gurnaklary giň gerim alyp ugraýar. 1926-njy ýylda Türkmenistan Magaryf halk komissarlygy ilkinji milli studiýanyň açylýandygyny yglan edýär. Ähli okuw mekdeplerinden zehinli oglan-gyzlary saýlap, şol studiýa okuwa kabul edýärler. Aman Gulmämmedow hem şol saýlanan talyplaryň ilkinjileriniň biri bolýar.

Başda okuw kitaplarynyň, türkmen mugallymlarynyň ýeterlik bolmazlygy milli  drama studiýasynyň işini kynlaşdyrýar. Şeýle-de bolsa, ýaşlar ähli kynçylyklary ýeňip geçipdirler. 1929-njy ýylda şol studiýanyň esasynda, llkinji milli teatr açylýar. Milli teatrda ilkinji gezek Gogolyň «Derňewçi» atly eseri goýulýar

we onda Aman Gulmämmedow şäher häkiminiň keşbini döredýär. Ol okuwyny tamamlandan soň, Türkmen döwlet drama teatrynda (häzirki Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky Baş akademiki drama teatry) zähmet ýoluna başlaýar. Soňra hünärini has-da kämilleşdirmek üçin 1937-1939-njy ýyllarda Moskwanyň M.Gorkiý adyndaky akademiki drama teatrynda okaýar. Ol ýerde A.Gulmämmedow režissýorçylyk we artistlik sungatynda uly tejribe toplaýar. A.Ostrowskiniň «Düşewüntli ornunda» Ýusowyň, W.Şeksplriň «Lir şasynda» şanyň, H.Derýaýewiň «Ykbalynda» Myrat aganyň, G.Kulyýewiň «Ýowuz günlerde Magtymgulynyň keşbini janlandyran görnükli sahna ussady sungaty söýjileriň söýgüli gahrymanyna öwrülýär. Aman Gulmämmedowyň döreden Otellasy bolsa, ozalky SSSR-iň çäklerindäki şol keşbini döredenleriň iň gowylarynyň hatarynda oňa uly abraý getirmek bilen çäklenmän, türkmen teatr sungatyna şan-şöhrat getiripdir.                                                                                                                                     

      Häzirki wagtda Aman Gulmämmedowyň Otellanyň keşbindäki suraty Angliýanyň London şäherinde ýerleşýän belli ýazyjy, dramaturg Wilýam Şekspiriň öý  muzeýinde hem saklanylýar. Ol diňe özüne ynanylan keşbiň aladasyny etmän, teatryň ýaş artistlerini hem sungata ugrukdyrmagyň aladasy bilen ýaşapdyr. Ýaşlar bolsa öz aralarynda şeýle ýaşulynyň bardygyna guwanypdyrlar. Isle durmuşda, isle sahnada parhy ýok, sähel kynçylyga duçar bolsalar, onuň ýanyna barypdyrlar. Maslahatlaryny diňläpdirler. Oňa sala salyp, geňeşli eden işleri şowuna bolupdyr.

Şu 2024-nji ýylyň 20-nji martynda Aman Gulmämmedowyň öý muzeýi dabaraly ýagdaýda açyldy. Oňa ýurdumyzyň teatr artistleri gatnaşdylar. Bu açylyş bilen utgaşyklylykda biziň teatrymyzyň üçünji gatynda hem sahna ussadynyň suratlarynyň galereýasy açyldy. Onda artistiň dürli ýaşdaky we keşplerdäki suratlarynyň 50-den gowragy ýerleşdirildi. Arkadag şäherinde gurlan täze döwlet drama teatryna Aman Gulmämmedow adynyň dakylmagy Gahryman  Arkadagymyzyň,  Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň baştutanlygynda halypalara goýulýan uly hormat-dan nyşandyr.

Serdar Ataew

Arkadag şäheriniň Aman Gulmämmedow adyndaky döwlet drama teatrynyň  baş ýolbaşçysy.